تشنج چیست؟
تشنج یک فعالیت نابه جا در مغز است. براساس آنکه این فعالیت نا به جا در کدام قسمت مغز ایجاد شده و تظاهر بیرونی آن به چه شکل باشد؛ تشنجها به انواع مختلف دستهبندی میشوند.
به اجمال میتوان گفت: تشنجهای جزیی یا موضعی در مواردی است که فرد بیهوش نمیشود. و امّا اگر فرد بیهوش گردد، تشنج او از نوع عمومی ژنرالیزه است.
در انواع مختلف تشنج موضعی، ممکن است فقط یک قسمت از بدن دچار حرکتهای بیاختیار گردد، یا احساس خاصی را به شکل سوزن شدن یا سیخ شدن موها در قسمتی از بدن داشته باشد و یا ادعا کند صدایی را که وجود ندارد، شنیده است یا بوی خاصی را احساس کند و ...، که این حملات بسیار کوتاه ـ در حد کمتر از یک تا دو دقیقه ـ است.
تشنج دیگری از جمله تشنجهای عمومی وجود دارد که به آن آبسانس به معنای نیاب گفته میشود. این تشنج معمولاً از سنین کودکی تا نوجوانی شروع میشود و بسیار کوتاه مدت در حد 10 تا 20 ثانیه ولی با تکرار زیاد است. کودک برای مدت بسیار کوتاهی هوشیاری خود را از دست میدهد، ولی به زمین نمیخورد و فقط حالت ماتزدگی پیدا میکند. این تشنج خوش خیم است و معمولاً عوارض مغزی ندارد، ولی چون میتواند بارها تکرار شود، ممکن است منجر به افت تحصیلی گردد. آموزگاران از جمله کسانی هستند که متوجه این اختلال در دانشآموز خود میشوند، زیرا وی کلماتی را در دیکته جا میاندازد و یا هنگام صحبت کردن دچار مات زدگی یا مکث میشود.
به تشنجی که بسیاری از افراد با آن آشنایی دارند و با سقوط، بیهوشی، کبود شدن، خرخر کردن، سفت شدن عضلات و سپس حرکات منظم در بدن و سر و گردن خود را نشان میدهد، گراندمال میگویند. این تشنج بر خلاف شکل ظاهری آن که شدید است و اطرافیان را ناراحت میکند، معمولاً به خوبی با دارو کنترل میشود.
علل تشنج = ۱ - تب در کودکان (تب بیش از ۳۹ درجه شایعترین سن ۱۴ تا ۱۸ ماهگی می باشد چون مغز کودکان به افزایش درجه حرارت بدن حساس است) ۲ - صرع ایدیوپاتیک *معمولاً قبل از ۲۰ سالگي اولين تشنج رخ مي دهد.۳ - ضربه به سر *در هنگام زايمان و ضرباتي که سبب فرورفتگي جمجمه يا خونريزي داخل مغزي يا بروزهماتوم ساب دورال شوند ممکنست سبب بروز تشنج شود۴ - سکته مغزي ۵ - تومورهاي مغزي ۶ - مننژيت يا آنسفاليت۷ -هيپوگليسمي ۸ - محروميت از مواد مخدر۹ - محروميت از الکل ۱۰ - اکلامپسي در زنان حامله ۱۱ - مصرف ترامادول
تفاوت صرع با تشنج
اگر تشنج بدون تأثیر عوامل القا کننده و خود به خود تکرار شود، آن را صرع میگویند. یعنی اگر فردی به علت بیخوابی طولانی، گرسنگی شدید یا مصرف بعضی از داروهای محرک، دچار تشنج شود، مصروع نیست. به عبارت دیگر هر کس ممکن است در طول عمر خود، در شرایط خاصی، یک مرتبه تشنج کند، ولی این فرد مبتلا به صرع نیست.اگر تشنج در طول زمان تکرار شورد به آن صرع یا epilepsi گويند.
با صرع چگونه برخورد کنیم؟
1. بروز تشنج در مکانهایی همچون وسط خیابان، روی سطح مرتفع، نزدیک اجاق گاز و ... بسیار خطرناک است. از سوی دیگر تأثیر تشنج بر روی مغز در صورت تکرار، منجر به اختلالات ذهنی، رفتاری و کندی در حرکات طبیعی بدن میگردد. همچنان که ممکن است نشانهای از وجود یک ضایعه در مغز باشد. از اینرو مراجعه به پزشک، انجام اقدامات تشخیصی و مصرف داروی پیشگیری از تکرار تشنج، الزامی است. بعضی اوقات تشنج به علت کمبود بعضی از مواد در بدن ـ به خصوص کلسیم ـ صورت میگیرد که با جبران کمبود کلسیم، باید به درمان قطعی تشنج امیدوار بود.
2. مشخص شدن نوع حملهها؛ بروز هرحالت غیر طبیعی وکوتاه مدت و مکرر، همچون پرشهای دست و پا، گرفتگی عضلات یک طرف صورت، مات زدگی، خیرگی و اختلال هوشیاری موقت و یا به ذهن آمدن تصاویر یا شنیدن صداهای خاص بدون محرک واقعی بیرونی، ممکن است یک نوع صرع باشد. ۳. تغییر شرایط زندگی؛ لازم است برای افراد مبتلا به صرع، شرایط زندگی آرامتری فراهم گردد. از بیخوابی و گرسنگی و خستگی زیاد که موجب بروز تشنج میشود، پرهیز شود. مواد اسیدی و ترشیجات را مصرف ننماید. به غذاهای اصلی مانند: پروتئینی و قندی، مواد حاوی کلسیم شامل: تخم مرغ، لبنیات و نیز مواد ویتامیندار همچون: میوهها و سبزیها اهمیت جدّی بدهد.
بعضی خانوادهها بنابر باوری غلط، فرد مصروع را از مصرف میوهها و لبنیات باز میدارند و حال آن که این امر موجب بروز مشکلات و بیماریهای دیگر در فرد میگردد، همچنان که کاهش کلسیم خون، خود عامل تشنج است.
۴ . کنترل عوارض دارویی؛ نکتهی مهم دیگر، کنترل عوارض احتمالی داروهای ضد صرع است. به همین منظور بیمار باید تحت نظر پزشک باشد و هر 3 یا 6 ماه برحسب نظر پزشک معتمد یک بار ویزیت شود. با تأسف بعضی بیمارها، سالها یک دارو را بدون مراجعه به پزشک، تجدید مصرف مینمایند.
5. توجه به شرایط ویژه؛ در طول بارداری و شیردهی، درمان صرع باید ادامه یابد . وقوع تشنج طولانی یا مکرر در طول بارداری یا در حین زایمان، برای جنین و مادر عوارض جدی دارد.
۶. هرگاه فرد مدتی برحسب شرایط بیمار، 2 تا 5 سال تشنج نداشته باشد، لازم است داروی ضد صرع به تدریج کاهش یافته و قطع شود. نسبت به کودکان و خانمهایی که تصمیم به باردار شدن دارند، پزشک میتواند در صورت امکان و با توجه به شرایط بیمار مثلاً دو سال پس از آخرین تشنج دارو را قطع نمود.
حدود 75% ازکسانی که داروی ضد تشنج آنها بر حسب نظر متخصص بیماریهای مغز و اعصاب قطع میشود، دچار تشنج مجدّد نمیشوند، و در مواردی که تشنج عود نماید، درمان دارویی دوباره از سر گرفته میشود.
http://www.sharehmr1.blogfa.com
http://www.aparat.com/SHAREHMR1
این وبلاگ متعلق به تمامی همکاران پرستار،پزشک ، تکنسینهای فوریتهای پزشکی زحمتکش ودانشجويان فوريتهاي پزشکي در سراسر کشور عزیزمان ایران می باشد
